کتاب تفسیر رویا
سؤال . منظور از این که محرکها ابتدا باید از دریچۀ ذهن عبور کنند، چیست؟
وقتی از محتوای آشکار و پنهان رؤیا حرف میزنیم و همینطور از رؤیاـــکار[1]، واقف هستیم که رؤیا محصول آگاهی نیست. رؤیا برای دیده شدن باید پروسۀ رؤیاـــکار را طی کند، در این پروسه ترکیبی از نظامهای مختلف روانی (اگو، اید، سوپراگو ) بر آن تاثیر میگذارند. اگر چنین بود که بخشی از ساختار روانی چیزی را در خواب میساخت و بخشی دیگر کنترلش میکرد، باید رؤیاهایی غیرمرتبط میدیدیم. رؤیایی که به ذهن میآید باید دارای مشخصههایی باشد و الزاماتی را رعایت کند؛ صحبت از یک مکانیسم است. به کلِ این پروسه مکانیسم دفاعی میگوئیم. ذهن ترکیبی از همۀ این مجموعههاست. محصول فعالیت مشترک این بخشها، چیزی به نام رؤیاست (منظور محتوای آشکار رؤیاست) که نباید اجزای ذهن را نادیده بگیرد و اضطراب ایجاد کند.
آرزوهای ناخودآگاهی اساساً نمیتوانند به همان شکلی که در ناخودآگاهی هستند آشکار شوند، بنابراین برای هر شکلی از بروز باید تغییراتی را بپذیرند، حتی در قالب رؤیا. در واقع بر رؤیا کاری صورت میگیرد تا بیربط و بیمعنا نباشد. اگر ارتباط رؤیا با تمایلات ناخودآگاه قطع شود، معنایی نخواهد داشت. در رؤیا باید ردپایی از تمایلات ناخودآگاهی وجود داشته باشد، اما تمدن و الزامات اجتماعی را در نظر بگیرد و از آستانۀ اضطراب فراتر نرود. نمیتوان رؤیایی یافت که از این الزامات پیروی نکند. چنانکه گفته شد در یک رؤیا همۀ بخشهای ذهن درگیر هستند.
محرکهای بیرونی فقط با گذر از پروسۀ Wearing away میتوانند وارد ذهن شوند. محرکی که درپی به تحقق رساندن آرزوست در خواب و بیداری برای بروز تلاش میکند؛ در بیداری که منطقِ آگاهی مسلط است آرزو پوشیدهتر خواهد بود و بروز بیرونیاش به شکل لغزشهای کلامی، فانتسم، تخیلات روزانه، جوکها و غیره دیده میشود، اما در خواب که این تسلط کمتر است میتواند با حجم بیشتری در رؤیا ظاهر شود. ناخودآگاهی همواره فعال است و حضورش به علامتهای خاص محدود نمیشود ، تفاوت در میزان بروز آن است. فروید رؤیا را شاهراهی به ناخودآگاهی میداند، چراکه در رؤیا شاهد بروز بیشتری از ناخودآگاهی هستیم.
[جلسۀ پیش از دو شعر مثال زده شد که در هر دو «گمگشتگی» و «از دست دادن»ای وجود دارد. از دست دادنی که هیچگاه از یاد نمیرود، شکلهای مختلفی به خود میگیرد و بارها تکرار میشود. شاعران از موضوعی مشترک حرف میزنند اما هر یک با زبان خودشان. زبان حاکم بر هر برونداد[3] مؤثر است و اجازه میدهد از شباهتهای زبانِ حاکم بر شاعران آن دوره صحبت کنیم.
[1] Dream Work
[2] در نظر داشته باشید، این اسامی و تقسیمات صرفاً به جهت آموزش و درک بهتر بخشهای مختلف ساختار روانی در نظر گرفته شدهاند، و بارها تأکید شده که از یکدیگر جدا نیستند و منفصل کار نمیکنند.
[3] Product